در سال ۲۰۰۹، شرکت Square Enix بازیای را منتشر کرد که باعث شد عاشق بازیهای نوبتی شوم: Dragon Quest IX بر روی نینتندو DS. نهتنها از داستان و امکان خلق شخصیتهای خودم لذت بردم، بلکه عاشق سیستم مبارزه نوبتی سنتی آن هم شدم. برنامهریزی برای حرکاتم در برابر باسهای دشوار، ساختن ترکیب کاملی از طلسمها و تواناییها برای اعضای تیم، آزمایش روشهای مختلف برای شکست دادن دشمنان و هیجانِ وقتهایی که همهچیز طبق برنامه پیش میرفت را دوست داشتم. بازی کردن Dragon Quest من را با انبوهی از بازیهای نوبتی آشنا کرد که بعدها عاشقشان شدم، و هنوز هم RPG نوبتی یکی از ژانرهای مورد علاقهام است.
Dragon Quest علاقه من به این سبک را شعلهور کرد، اما خودِ این سری درحال رها کردن سیستم مبارزات نوبتی است. یوچی هوری، خالق Dragon Quest، اعلام کرده که بازی بعدی این سری، یعنی Dragon Quest XII، قرار است سبک فرمانمحوری که نزدیک به ۴۰ سال امضای سری اصلی بوده است را تغییر دهد. Final Fantasy، یکی دیگر از غولهای ژانر JRPG که نسخههای اولیه آن نوبتی بودند، اکنون این سبک مبارزه را کنار گذاشته و به سیستم اکشنمحور که محبوبیت بیشتری دارد روی آورده است. با دور شدن این دو فرنچایز عظیم از این نوع گیمپلی، بهظاهر این سبک درحال از بین رفتن است.
برای بسیاری از افراد، این موضوع تعجببرانگیز نیست. مدتهاست که بنظر میرسد بازیهای نوبتی درحال انقراض هستند. اگر در گوگل عبارت “آیا بازیهای نوبتی…” را جستجو کنید، یکی از اولین پیشنهادها “مرده” یا “کسلکننده” خواهد بود. انجمنهای اینترنتی پر از کسانی هستند که از تکراری و خستهکننده بودن این سبک شکایت دارند و شبکههای اجتماعی بهطور منظم میزبان بحثهایی درمورد این هستند که آیا این ژانر دیگر به تاریخ پیوسته است یا نه. آنها میپرسند که چطور ممکن است کسی از انجام یک بازی نوبتی لذت ببرد. پاسخ واضح است: بازیهای نوبتی مردهاند و هیچکس دیگر آنها را نمیخواهد. درست است؟
در روزهای آغازین صنعت بازی، مبارزات نوبتی رایج بودند، چون چاره دیگری نبود. سختافزارهای کامپیوترهای شخصی و کنسولها به اندازه کافی قدرتمند نبودند که ورودیهای زیاد بازیکن را همزمان با حرکات چندین دشمن در زمان واقعی پردازش کنند. این دوره باعث خلق عناوین کلاسیکی همچون Final Fantasy VII ،Final Fantasy Tactics ،Chrono Trigger و Xenogears شد و همچنین بازیهای استراتژی نوبتی مانند سری Worms.
وقتی که کنسولها با عرضه PS2 ،Xbox و Game Cube قدرتمندتر شدند، بازیها هم تکامل یافتند و بازیکنان و توسعهدهندگان مشتاق فشار آوردن به سختافزار بودند تا ببینند چه چیزهایی ممکن است. این نقطهای بود که مبارزات نوبتی کنار رفتند و برای بازیهای اکشن RPG و اکشن ادونچرهای کمتر دیدهشده جا باز کردند. البته همچنان بازیهای نوبتی روی این کنسولها عرضه میشدند؛ Final Fantasy X ،Dragon Quest VIII و Persona 3 چند مثال از عناوین نوبتی موفق آن زمان بودند.
اما افراد بیشتر و بیشتری جذب مبارزات اکشنِ همزمان دیدهشده در Kingdom Hearts و Baldur’s Gate: Dark Alliance میشدند. طرفداران دیگر مبارزه نوبتی را تاریخ مصرف گذشته میدانستند؛ اگر سختافزار میتواند اکشن را مدیریت کند، دیگر نیازی به آنها نیست.
اما همه این احساس را نداشتند. درواقع، برخلاف باور عمومی که میگوید این ژانر مرده است، بازیهای نوبتی هنوز هم زنده و سرحال هستند. هر کسی در بازی سلایق خاص خود را دارد، و بسیاری از افراد ترجیح میدهند بر نبردها نظارت داشته باشند و حرکات را بهنوبت انجام دهند تا اینکه دائماً در اکشن غرق باشند. Pokemon یک فرنچایز غولآسا است و جدیدترین نسخههای اصلی آن همچنان سیستم مبارزات نوبتی کلاسیک را که دوستش داریم حفظ کردهاند.
Baldur’s Gate 3 هم مبارزات نوبتی مبتنی بر Dungeons & Dragons را به بازیکن ارائه میدهد و حتی بیش از یک سال پس از عرضه، همچنان محبوب است. این بازی سال گذشته تمام جوایز بزرگ بازیِ سال (Game of the Year) را هم بدست آورد.
بازیهای نوبتی شاید دیگر استاندارد صنعت نباشند، اما همچنان فرنچایزهای زیادی برای طرفداران این سبک وجود دارند. فقط استودیو Atlus را درنظر بگیرید؛ آنها Shin Megami Tensei ،Persona و بازی جدید Metaphor: ReFantazio را دارند که با ترکیب مبارزات نوبتی و اکشن یک تناسب زیبا خلق کرده است. آخرین نسخههای فرنچایز Yakuza نیز نبردهای نوبتی ارائه دادهاند و حجم بازیهای نوبتی در میان بازیهای مستقل هم چشمگیر است؛ عناوینی مانند Chained Echoes ،Sea of Stars و Crystal Project تنها چند نمونه از بازیهای مستقل نوبتی عالی هستند که در حال حاضر در دسترساند.
حتی اگر Dragon Quest XII از مبارزات نوبتی سنتی فاصله گرفته باشد، به این معنی نیست که طرفدارانش دیگر نمیتوانند مبارزه نوبتی را تجربه کنند؛ ریمیک Dragon Quest III بدون اینکه به مبارزه نوبتی دست بزند، ظاهر این بازی کلاسیک را بروز میکند.
پس حتی اگر در سال جاری پستهایی در Reddit دیدهاید که درباره مرگ بازیهای نوبتی سوال میکنند، بدانید هیچگاه چنین تعداد زیادی از بازیهای نوبتی باکیفیت برای تجربه در دسترس نبوده است. برخی از این بازیها ممکن است فرمولهای قدیمی را تغییر دهند، اما همچنان نبردهایی هیجانانگیز در همان سبک آشنا ارائه میکنند. طرفداران این سبک آن را کنار نگذاشتهاند؛ بازیهای نوبتی هنوز هم به همان اندازه گذشته عزیز هستند.
___
این متن ترجمهای است از نوشته Turn-Based Games: Dying to Thrive که در رسانه unwinnable منتشر شده.